Agust Flygenring - semsagt.net

Spjátrungsframburður og smjatt í útvarpi

Og þó. Ég ætla aðeins að nöldra meira. Fyrst ég var að minnast á útvarpsmenn. Útvarpsmenn íslenskir eiga það nefnilega til að apa upp erlendan framburð, ég veit ekki af hverju, ætli þeir haldi ekki að þetta sé meira kúl(?). Þessi "erlendi framburður" sem ég er að tala um er svosem ekki auðvelt að útskýra í texta en þetta er kannski hægt að kalla framburð, hik og áherslur í átt að því sem sumir kalla spjátrungsframburð og Laxness er frægastur fyrir og Thor Vilhjálmsson hefur tamið sér líka í vægari mynd. Slíkur framburður í léttvægri mynd er svosem alveg áhlýðilegur á ensku og e.t.v. einhverjum öðrum tungumálum en í íslensku verður hann mjög hallærislegur. Svona svipað og þegar fólk notar "hugsunarorðið" amm á ammerískan hátt: "Það var... amm á þriðjudaginn" eða "Hann er eitthvað svo... amm sjálfumglaður". Til hliðsjónar þá er yfirleitt notað í spjátrugnsframburði uuh (upp á Laxnessku) eða tsjah! og er það síðarnefnda einskonar ígildi well í ensku: "Myndir þú segja að neyslan væri... tsjah! algengari nú til dags?" eða "Þetta er náttúrulega... tsjah! sprengja sem hún varpar með þessu." Oft er jah! notað í stað tsjah!.

Annað óþolandi í framburði sumra íslenskra útvarpsmanna er "smjattið". Ég t.d. hlustaði á stórskemmtilegan þátt dr. Gunna milli jóla og nýárs, þar sem hann spilaði mjög spes jólalög sem maður heyrir ekki annars staðar (t.d. White Christmas með einhverjum finnskum öskurlistamanni). Doktorinn smjattaði á orðunum þannig ég gafst upp á að hlusta (ég þoli ekki þetta smjatt-hljóð). Þetta er sérstaklega algengt þegar útvarpsmenn sitja einir í stúdíóinu og vita eiginlega ekki hvað þeir eiga að segja eða gera, eru að bíða eftir einhverjum gesti jafnvel o.s.frv. Menn teygja lopann milli þess sem þeir velja næsta lag og smjatta þá svona, líklegast ósjálfrátt. Smjattið myndast þegar munnurinn er lokaður og svo opnaður þannig það smellur í tungunni þegar hún fjarlægist efri góminn (úff, þetta hljómar einsog lýsingarnar í hljóðfræði í 5.bekk). Ég var frekar pirraður yfir þessu, þar sem ég hef áður hlustað á Doktorinn án þess að hann hafi þá smjattað á öðru hverju orði, hafði greinilega nóg að segja þá.
Og fyrst ég er farinn að nafna menn með nafni þá get ég svosem alveg nefnt týpískt dæmi um fyrra einkennið en það er Sveinn Guðmarsson í Dægurmálaútvarpinu (sá hinn sami og er nýr dómari í Gettu betur). Reyndar er þetta ótrúlega algengt á "lélegri" útvarpsstöðvum á borð við X-ið, Létt o.fl. Reyndar eru spekingarnir á Útvarpi Sögu ekki illa haldnir af þessum kvillum, þó ýmislegt annað mætti segja um ágæti þeirra. Það segir reyndar ýmislegt um þá stöð þegar maður Hallgrímur Thorsteinsson er í vandræðum með að finna einhverja frétt á netinu til að tala um - og reynir svo að þýða þær jafnóðum.
Íslenskir útvarpsmenn eru svipaðir og íslenska landsliðið í fótbolta. Það eru kannski einn og einn sem getur eitthvað en heildin er alveg fyrir neðan allar hellur.
Já, ég er pirraður í dag.
Agust skrifaði 10.01.03 15:24

Flokkun: Ísland