janúar 29, 2003

Petrocrats

Ég hafði ekki séð þetta orð áður en það kom fyrir í grein í The Economist um São Tomé.
Í greininni er fjallað um gömul sannindi og ný, olía spillir. Fjallað er um tvö afrísk olíuríki (já, það er fleiri sem eiga olíu en Arabar), Gabon og Miðbaugs-Guineu, annars vegar og svo lítið eyríki (150 þús. íbúar), São Tomé og Príncipe, sem eru í Atlantshafi skammt suður af Nígeríu (en öll ríkin á svæðinu eiga töluvert af olíu).

Gabon var frönsk nýlenda og hefur forsetinn, Omar Bongo (hann heitir það, án gríns) stjórnað í spillingu síðan 1967. Í stað þess að pynta og drepa óvini sína mútar hann þeim. Ekkert fúnkerar einsog það á að gera. Spillingin er út um allt. Frakkar hafa herlið við forsetahöllina og gagnrýna Bongo ekki þegar hann spillir kosningum o.þ.h. Í staðinn fá Frakkar að sitja nánast einir að öllum innflutningi (62%) og nemur hann að verðmæti tæpum 600 milljónum dala á ári. Á móti kaupa Frakkar aðeins 17% útflutningsins (rúml. 400 milljónir dala á ári) en 4/5 útflutningsins er hráolía og fer helmingur heildarútflutnings til USA (aðeins 5% innflutnings eru bandarískar vörur).
Forseti Miðbaugs-Guineu, Obiang Nguema, komst til valda með hefðbundnum hætti í valdatöku hersins 1979. Hann ræður núna yfir þeim 500 þús. sálum sem landið byggja. Þrátt fyrir svipað magn framleiðslu á hráolíu (G: 256 þús. tunnur á dag, MG: 213 þús tunnur á dag) og að þjóðin er aðeins þriðjungur nágrannaþjóðarinn Gabon, þá eru meðaltekjur í Miðbaugs-Guineu innan við 1/4 af því sem það er handan landamæranna. Nguema lýður ekki lýðræðislegar kröfur og er duglegur að taka í lurginn á þeim sem ekki eru honum sammála. Hann er samt aðallega í því að skjóta undan olíugróðanum. Landið þjáist bæði illa af hollensku veikinni og er líka hreinlega svo illa stjórnað að allt er í rjúkandi rúst sem áður
Bæði Gabon og Miðbaugs-Guinea eru hluti af BEAC-myntbandalaginu ásamt Kamerún, Mið-Afríku lýðveldinu, Tsjad og Kongó ("Brazzaville-Kongó"). Án þess að ég hafi kynnt mér það nokkuð virðist það bandalag hafa gert þessum löndum ýmislegt gott.

Allavega, ágæt grein fyrir áhugasama, aðalumfjöllunarefnið eru breytingar sem eiga sér stað í São Tomé. Forsetinn er nýlega búinn að reka þingið heim og fleira í þeim dúr. Fannst skemmtilegt nýyrðið (ég hef allavega ekki séð það áður) petrocrats, og þá væntanlega er líka til petrocraty.

Og talandi um mið-afrísk olíuríki, þá má ekki gleyma Cabinda.
Agust skrifaði 29.01.03 16:40

Flokkun: Afríka , Hagfræði , Meðmæli , Stjórnmál , Viðskipti