mars 15, 2003
Uppreisn í Mið-Afríku lýðveldinu
Átök í Mið-Afríku lýðveldinu. Einhvern veginn hefur maður það á tilfinningunni að flestum sé nokk sama.Þetta litla, 3,5 milljón manna ríki er eitt hið fátækasta í Afríku (PPP=$1300). Núverandi forseti, Patesse, hefur a.m.k. staðist sjö uppreisnartilraunir. Þetta virðist vera sú áttunda. Hann var kosinn forseti 1993 og er frá norðurhluta landsins. Ættflokkar frá suðurhluta landsins, sem eru betur menntaðir, höfðu fram að því haft töglin og halgdirnar í stjórnkerfi landsins og hefur Patesse ekki notið stuðnings meðal þeirra. Mikil ólga hefur verið í landinu og vakti það athygli þegar Khaddafi sendi her til Mið-Afríku lýðveldisins til að hjálpa Patesse til að ráða liðurlögum uppreisnar sem gerð var undir forystu fyrrverandi forseta landsins, Kolingba. Einnig hefur hann notið liðsinnis kongósku skæruliðasveitarinnar MLC undir forystu Jean-Pierre Bemba, sem hefur völd í norðurhluta L.l. Kongós.
Patesse var í útlegð á níunda áratugnum, sakaður um að hafa reynt að plotta gegn Kolingba, sem var forseti '81-'93. Patesse vann bæði Kolingba og David Dacko í kosningunum '93. Dacko steypti hinum sjálfkjörna keisara landsins, Jean-Bedel Bokassa, 1979 og var sjálfur forseti þangað til Kolingba kom honum frá völdum '81. Patesse aftur á móti var í stutta stund forsætisráðherra undir Bokassa 1976. Síðast var kosið 1999 og var Patesse þá sakaður um kosningasvindl.
Bokassa var talinn einn klikkaðasti týran Afríku í sinni tíð. Hann komst til valda 1965, þegar hann steypti fyrsta forseta landsins frá sjálfstæðinu 1960, David Dacko. Já, sá hinn sami Dacko og varð forseti þegar Bokassa var sjálfum steypt. 1962 gerði Dacko Mið-Afríku lýðveldið að eins flokks ríki og um svipað leyti fékk hann Bokassa til að verða yfirmann nýlega stofnaðs hers landsins. Bokassa hafði unnið sig upp í franska hernum, m.a. í Indókína og var kapteinn þegar hann var kallaður heim til að taka við hernum. Allt var komið í kaldakol 1965 og Bokassa steypti Dacko. Sjö árum síðar gerði hann sig að forseta til æviloka og 1977 lýsti hann sjálfan sig keisara og breytti nafni landsins í Mið-Afríku keisaradæmið. Keisarinn hafði mikið dálæti á Napóleon og bar krýningarathöfnin þess merki, sem kostaði ígildi þjóðartekna landsins það árið. Hann hirti mestmegnis allar útflutningstekjur landsins af demöntum og bjó í höll sem hæfði hvaða keisara sem er. Valery Giscard d'Estaing, fyrrv. Frakklandsforseti og núverandi ritstjóri stjórnarskrár ESB heimsótti keisarann reglulega til að fara í veiðiferðir með honum. Sú saga gekk fjöllunum hærra að Bokassa væri gefinn fyrir menn - þ.e.a.s. í matinn. Sagt var að pólitískir andstæðingar hans enduðu ósjaldan ofan í potti í eldhúsi keisarahallarinnar. "Mannætu-keisarinn" var hann m.a.s. stundum kallaður og segir sagan að leyfarnar af leiðtoga stjórnarandstöðunnar hafi fundist í stórri kæligeymslu keisarahallarinnar, þó áreiðanlegri heimildir hermi að það hafi verið kennari nokkur sem hafði verið saknað í nokkurn tíma. Tími Bokassa var timi ógnarstjórnar en þó ríkti nokkur stöðugleiki í landinu og var uppbygging infrastrúktúrs nokkur á tímabili.Bokassa var steypt með aðstoð franskri fallhlífahersveit 1979. "Keisaralegi herinn" hleypti ekki af einu einasta skoti til varnar keisaranum. Nokkru áður hafði hinn keisaralegi her drepið um 100 skólabörn eftir skipun keisarans, eftir kvartanir yfir skólabúningum sem skylda var að kaupa af verksmiðju keisarans. Vakti það að vonum mikil viðbrögð. Hann flúði til Fílabeinsstrandarinnar og síðar Frakklands. Hann sneri aftur '86 og var hann dæmdur til dauða fyrir morðin á skólabörnunum og öðrum glæpum, en sýknaður af mannáti, sem miklar sögur voru um að hann stundaði. Dauðadóminum var breytt í fangelsisvist en honum var loks sleppt úr fangelsi '93 og að lokum lést hann þremur árum síðar, 75 ára að aldri.
Heimildir: BBC o.fl.
Uppfært 16/3: Svo virðist sem valdaránið hafi takist.
Agust skrifaði 15.03.03 19:23
Flokkun: Afríka , Fréttir , Saga , Stjórnmál