Agust Flygenring - semsagt.net

Birting dóma

Nú sit ég í fyrsta skipti í lögfræðitíma. Viðskiptalögfræðitíma öllu heldur. Helgi Jóhannesson er hæfilega léttur fyrirlesari. Ekkert sem maður sofnar yfir a.m.k. - ennþá.

Upp kom umræða áðan um birtingu dóma (sérstaklega á netinu). Þetta er einmitt atriði sem ég hef aldrei skilið: Hvernig það er ekki brot á persónufrelsinu að birta nöfn fólks í málum sem varða persónuleg atriði? Tala nú ekki um ef að dómurinn fellur síðan fólki í vil. Hvort sem þarna er um að ræða lýsingar á einkalífi fólks, útlistingar á slysum, læknismeðferðum (t.d. læknamistökum), viðkvæmar fjárhagslegar upplýsingar o.s.frv.

Rökin fyrir því að birta dóma eru fyrst og fremst (einsog ég skil þau a.m.k.) að hafa "opið réttarhald". M.ö.o. vernd borgaranna fyrir dómsvaldinu/yfirvöldum. Að ekki sé hægt að rétta yfir mönnum með óeðlilegum hætti t.d. - einsog þekkist í löndum þar sem dómsvaldið er spillt.

Með því að birta þessar upplýsingar getur þessi "vernd" borgaranna snúist upp í andstæðu sína. Þetta getur beinlínis valdið fólki vandræðum.
Á Íslandi getur verið erfitt að nota nafnleynd ("X sem starfar sem símstöðvarstjóri á Siglufirði" er dæmi sem ég hef heyrt nokkrum sinnum í þessari umræðu og hlýtur því að vera eitthvað sem hefur gerst). Það er samt sem áður mun betra og mikilvægt að reyna að vernda persónuna sem best. Það þarf ekki að koma niður á opinleika réttarhaldsins.

Nú skal ég fúslega viðurkenna að ég hef vart þekkingu leikmanns á lögfræði. Í prinsipinu finnst mér þetta samt orka mikils tvímælis. Rökin með verndun persónufrelsins vega einfaldlega þyngra en það að birta þurfi alltaf allar upplýsingar sem birtar eru í dag. Það á þó ekki að vera nein leynd yfir því þegar fólk er dæmt. Það þarf hinsvegar að gæta þess að viðkvæmar persónuupplýsingar séu ekki opnar fyrir hvern sem er að lesa.
Á sama tíma er t.d. litið á bifreiðaskrá sem upplýsingar sem erfitt er að hafa aðgang að og í raun hefur enginn aðgang að henni nema þeir sem hafa eitthvað með hann að gera. Þessi opinleiki dóma virðist einna helst nýtast lögfræðinemum - og hnýsnu fólki, því lítið mál ætti að vera að veita öllum lögfræðingum (sem þurfa oft á upplýsingunum að halda) aðgang að þessum grunni.

Það væri a.m.k. bót í máli ef að aðeins þeir sem þurfa aðgang að þessum upplýsingum hefðu hann en annars þyrfti að sækja um sjá viðkomandi mál sérstaklega. Þannig væri opinleiki réttarhalda tryggður en persónufrelsi verndaðara - að því gefnu auðvitað að betur væri gætt að því að X og Y væri til umræðu í málum en ekki Jón og Gunna.

Ef Þórir hefur ekkert um þetta að segja, verð ég mjög vonsvikinn :-)
Agust skrifaði 05.09.03 17:39

Flokkun: Lög&réttur